Erkent de islam Jezus werkelijk als de Messias?

Vraag: Als christen lees en hoor ik steeds vaker dat de islam Jezus erkent als “de Messias”. Tegelijkertijd leer ik dat de islam Jezus niet als Zoon van God of Verlosser ziet. Dat roept bij mij verwarring op. Wat betekent de titel Messias in de islam, en wat is volgens de islam zijn rol en missie?

Antwoord

In de Naam van Allah, de Meest Barmhartige, de Meest Genadevolle. Voorwaar, alle lof behoort toe aan Allah, en enkel aan hem, de Heer der Werelden, en moge vrede en zegeningen zijn met de Grootste en Betrouwbare Profeet Mohammed en Zijn Zuivere Nakomelingen, Zijn Uitverkorene Metgezellen, en op alle Boodschappers.

Een veelgehoorde bewering is dat de islam Jezus weliswaar erkent als Messias, maar dat deze titel leeg zou zijn of slechts een toegeving aan het christendom. Anderen gaan nog verder en stellen dat de islam Jezus zou “verlagen” door hem geen goddelijke status toe te kennen. Beide aannames zijn onjuist. De islam erkent Jezus volledig als al Masih, maar geeft deze titel een zuiver monotheistische betekenis, in lijn met openbaring en profeetschap. Om dit te begrijpen, is het noodzakelijk eerst vast te stellen wat Masih in de islam wél betekent, en vooral wat het nadrukkelijk niet betekent.

Wat betekent de titel Masih in de islam?

In de islam is al Masih een titel die God aan Jezus heeft gegeven. Het is geen theologische constructie, voorspelling van derden over hem en geen uitspraak over zijn wezen of aard.

God zegt: "O Maria, God kondigt jou een woord van Hem aan, wiens naam zal zijn de Masih, 'Iesa, de zoon van Maria."¹ En Hij zegt: "De Masih 'Iesa, de zoon van Maria is [slechts] Gods gezant"²

De titel al Masih is dus rechtstreeks vastgesteld door God in de Edele Koran en wordt onmiddellijk gevolgd door een expliciete ontkenning van goddelijkheid.

Degene die geneest, met toestemming van God

Een klassieke uitleg van de titel Masih verwijst naar genezing door aanraking of strijken, maar altijd onder volledige goddelijke afhankelijkheid. God citeert Jezus als volgt: "Dat ik blindgeborenen en melaatsen zal genezen en doden levend maak, met Gods toestemming."³. De herhaalde toevoeging bi idhnillah (met Gods toestemming) is hier doorslaggevend. Zij sluit elke mogelijkheid uit dat deze wonderen zouden voortkomen uit een intrinsieke of goddelijke kracht van Jezus zelf.

Ibn Kathir schrijft in zijn tafsir bij dit vers: “Hij verrichtte deze wonderen niet uit eigen macht, maar God liet ze plaatsvinden door hem, als teken van zijn profeetschap en als bewijs tegen zijn volk.”⁴ Deze genezingen zijn dus tekenen van zending, niet aanwijzingen van goddelijkheid.

Masih als een titel van eer

In de islam worden profeten regelmatig met eretitels aangeduid:

• Mozes wordt genoemd Kalim Allah, degene tot wie God sprak
• Abraham wordt genoemd Khalil Allah, de intieme vriend van God
• Noach wordt beschreven als ʿAbd Shakur, een dankbare dienaar

Geen van deze titels impliceert deling in Gods wezen. Zo ook bij Jezus. Dat hij al Masih wordt genoemd, betekent niet dat hij God is, een letterlijke zoon van God, of een incarnatie. Het betekent dat hij een uitverkoren boodschapper is met een specifieke rol binnen Gods plan met de mensheid.

Wat is zijn missie volgens de islam?

De islam maakt een helder onderscheid tussen de oorspronkelijke zending van Jezus en zijn rol bij zijn terugkeer aan het einde der tijden. Beide maken deel uit van Gods plan, maar hebben een verschillend doel en karakter.

Zijn eerste missie

De eerste missie van Isa ibn Maryam vond plaats onder de Kinderen van Israël. Hij werd gezonden als profeet en boodschapper, niet als object van aanbidding. Zijn opdracht bestond uit:

• Het oproepen tot zuiver monotheisme, de aanbidding van God alleen⁵
• Het bevestigen van de Thora die vóór hem was geopenbaard⁶
• Het corrigeren van religieuze afwijkingen en misstanden⁷
• Het vervullen van zijn rol als dienaar en profeet van God⁸

Zijn terugkeer aan het einde der tijden

Volgens authentieke islamitische overleveringen zal Jezus terugkeren vóór het Laatste Uur. Deze terugkeer is geen nieuw profeetschap, maar een afrondende rol binnen de eindtijd.

De Profeet ﷺ zei: “Bij Degene in Wiens Hand mijn ziel is, spoedig zal de zoon van Maria onder jullie neerdalen als een rechtvaardige heerser. Hij zal het kruis breken, het varken doden en de jizyah afschaffen.”⁹

Zijn taken zijn onder meer:

• Het doden van al Masih ad Dajjal
• Het vernietigen van valse religieuze symboliek
• Het herstellen van rechtvaardigheid en zuiver geloof
• Het regeren volgens de wet van de profeet Mohammed¹⁰ ﷺ

Hij keert dus terug als een rechtvaardige dienaar die handelt in opdracht van God en niet als een goddelijke figuur.

Waarom heet ook de Antichrist Masih?

Een belangrijk punt dat vaak wordt gemist, is dat ook de grootste misleider uit de eindtijd de titel Masih draagt, namelijk al Masih ad Dajjal.

De Profeet ﷺ zei: “Er is geen profeet geweest die zijn gemeenschap niet heeft gewaarschuwd voor de eenogige leugenaar. Hij is waarlijk al Masih ad Dajjal.”¹¹

Dit maakt één zaak onmiddellijk duidelijk:, Masih is in de islam geen goddelijke titel. Het duidt op een rol en herkenbare positie, niet op goddelijkheid. Ibn Kathir schrijft dat de Dajjal Masih wordt genoemd omdat hij de waarheid vervormt en uitwist, terwijl Isa al Masih is omdat hij door God is gezalfd met leiding en tekenen.¹²

Slot

Zo wordt het begrip Messias in de islam losgekoppeld van metafysische claims en teruggebracht tot wat het werkelijk is, een functie binnen Gods plan met de mensheid.

Niet minder respect voor Jezus, maar meer consistentie over wie God is.

1 Soerat Aal Imran 3:45
2 Soerat an Nisa 4:171
3 Soerat Aal Imran 3:49
4 Tafsīr al-Qurʾān al-ʿAẓīm, Ibn Kathir
5 Soerat Maryam 19:36
6 Soerat Aal Imran 3:50
7 Soerat az Zukhruf 43:63
8 Soerat Maryam 19:30
9 Sahih al Bukhari, Sahih Muslim
10 al Nihayah fi al Fitan wa al Malahim, Ibn Kathir
11 Sahih al Bukhari, Sahih Muslim
12 al Nihayah fi al Fitan wa al Malahim, Ibn Kathir